10 Ekim 1920

İngiliz Kabinesi, Venizelos'un 5 tarihli önerisini askıya aldı. Venizelos, bir Pontos devleti kurulması, Anadolu'da yeniden bir askeri harekata geçilmesi gibi önerilerde bulunmuştu. İngiliz Hükümeti, bu istekleri reddederken, bunların Fransız ve İtalyanlar tarafından reddedileceğini de göz önünde tuttu.


Kastamonu İstiklal Mahkemesi üyeleri Ankara'dan yola çıktılar.


Hakimiyeti Milliye'de Mustafa Kemal'in Chicago Tribün'e demeci: Bu bir halk hareketidir ve İslam dünyasının yardımına da dayanıyoruz. Öğüt'te Padişah'ın resmi: Kuvayı Milliye ve Milli Meclis, Padişah'ın gizli emirlerine dayanarak kurulmuştur.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Eylül 1920 sonlarında ulusal kuvvetlerin Sarıkamış’ı ele geçirmesinden sonra Ermenice gazetelerde Türk kuvvetlerinin Sarıkamış ve Oltu yönünden ilerlemekte oldukları yolunda haberler yer almaya başlamıştı. Ayrıca Yerkir, Jamanak gibi Ermenice gazetelerde Türk kuvvetlerinin üstünlüğüne değiniliyor. Bunların karşısında Ermenilerin direnemeyerek Ardahan’ı da boşaltmak zorunda kaldıkları biçiminde yayınlara rastlanıyordu. 21 Ekim 1920 tarihli Alemdar gazetesinde yayınlanan 10 Ekim 1920 tarihli ve Tiflis kaynaklı olan bir haberde << Türklerin Kars’ın kuzey yöresinde karşı bir saldırı için hazırlandıkları belirtiliyor ve bunun Kafkas Ardı ülkelerde etkisini gösterdiği örneğin Tiflis’te 6 Ekim günü büyük bir miting düzenlendiği ekleniyordu. Bu çeşit haberlerin doğru olduğu düşünülebilir. Çünkü Ankara Hükümeti Doğu cephesi komutanlığına Kars’ a taarruza yetkili olduğu kararını 7 Ekim 1920 tarihinde bildirmişti. Kararda Ermenilerin Kars’ta yığdıkları kuvvetlere karşı yapılacak harekatın güçlükler doğuracağı insan ve gereç bakımından çok özveriye mal olabileceğine değinilerek harekatın uzatılması için komutanlığın yetkili kılındığı belirtilmişti. Bakanlar Kurulu’nun kararında Kars’ın alınmasıyla kazanılacak zaferin askeri durumun esaslı olarak düzeltilmesinde ve yalnız başını kalacak olan Gürcülerin ileride yapacakları hareket üzerinde caydırıcı etki bırakacağı da eklenmişti. Ankara Hükümetinin bu kararından Kars’ın askeri ve ulaşım yönüyle ne denli önemli olduğu anlaşılmaktaydı. Aynı zamanda gazetelere yansıdığına göre Kars << bütün Maverayı Kafkas’ın kapısı>> durumundaydı. Bu özellikleri taşıyan kentin Türklerce ele geçirilmesi Ermeniler üzerinde son derece önemli etkiler bırakacaktı. Ermenice gazetelerde çıkan yazılarda Kars’ın elden çıkması doğu savaşı içerisinde çok önemli bir gelişme olarak nitelendirildi. Denilebilir ki Kars’ın düşmesi Ermenilerin karşı koyma gücünü adeta yıkmıştı. Kars’ın Ulusal kuvvetlerce yapılan askeri saldırı öncesinde Ermenilerin huzur ve rahatlık içerisinde bulundukları görülüyordu. 1920 Ekim başlarında Kars valisi Gurganiyan’ca Ermeni Hükümetine çekilen telgrafta << Kars’ta sükunun hüküm-ferma olduğu askerlerinin kuvve-i maneviyasının pek yüksek bulunduğu>> bildiriliyordu.


Kars’a askeri saldırıya hazırlanma emri 20 Ekim 1920 de verilmiş ve askeri harekat 24 Ekim 1920 tarihinde başlamıştı . Kars çevresindeki Ermeni kuvvetleri etkisiz duruma getirilmişti. 28 Ekim’de kent kuşatılmış e 30 Ekim’de ele geçirilmişti. Kars’ın düşmesi ile sağlanan ganimetler Kazım Karabekir’in deyimiyle << on yıl istiklal harbimizin devamına yetecek kadar çoktu>> Kars’ın ele geçirilmesi haberi İstanbul gazetelerinde 9 Kasım’da yer almıştı. Bu haberin doğruluğu öteki günlerde elde edilen yeni haberlerle destekleniyordu. Örneğin İstanbul’da Fransızca çıkan bir gazeteden alınarak 10 Kasım 1920 tarihli Vakit’te doğruluğu başka kaynaklardaki bilgilerle saptanmış olan şu haber yayınlanmıştı. “ Ermeni direnişçinin esas noktası olan Kars Kuvayı Milliye’nin eline düşmüştür. Ermeni başkenti Erivan’da boşaltılmıştır. Kars’ta esir düşen Ermeniler 1254 kişi olup bunlar arasında kale kumandanı, iki general, on iki miralay, eski Harbiye Bakanı , Genel Kurmay Başkanı…” bulunuyordu . Buna karşıt haberlere de rastlanıyordu. Daha çok Ermenice gazetelerin yayınlarında gerçekle ilgili olmayan haberler yer almaya başlamıştı. Verçinlor gazetesinde Kars’ın düşmesi “ esbab-ı dahiliyeden neşet etmiştir. Ermenistan Ordusunun kuvve-i maneviyası bozulmuş olduğundan şehri mezkur sukut etmiştir” biçimindeki tümcelerle Ulusal Kuvvetlerin başarısı küçümsenerek ikincil nedenlere bağlanıyordu. Başka bir Ermeni gazetesi Jaguvert-Jamanak ise Kars’ın müstahkem bir kent olduğunu ve buranın düşmüş olmasının müthiş felaketlere yol açacağını ileri sürüyor, bu çeşit haberleri yapan çevrelerin doğrulamadığını belirterek , Ermeni Patrikhanesi’nin ve İstanbul’daki Ermenistan temsilciliğinin de yapılan başvuru üzerine bu konuda haber almadıklarını ekliyordu . Bu haberlerin kaynağının yabancılardan çok Millicilere ait bulunduğu, Kars’ın düşmesinden sonra Karabekir kuvvetlerinin Gümrü’ye doğru yürüdükleri aynı gazetede yer alan bir başka haberdi. Görülüyor ki Ermenice gazeteler Doğu harekatı hakkında gerçekle ilgili olanlar yanında çoğu kez doğru olmayan Ermeni yanlısı haberler yayınlıyorlardı.


(KURTULUŞ SAVAŞINDA TÜRK BASINI / Dr. İZZET ÖZTOPRAK / SAYFA 220)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG