11 Eylül 1919 Perşembe


Sivas Kongresi 7 gün sürdü ve 11 Eylül’de sona erdi. Ülkenin tümüne yayılan merkezi bir ulusal örgütün yaratılması için, birbirini tamamlayan önemli kararlar aldı. Kararlarda ifadesini bulan tam bağımsızlık anlayışı, Misakı Milli amacıyla birleştirilerek somut bir ulusal program haline getirildi. Ülke düzeyinde gelişen ve gelişmekte olan yerel direniş örgütleri, tek bir merkezi örgüt içinde toplandı; bu girişimin kurallarını belirleyen tüzük kabul edildi. Sivas’ta yalnızca Kurtuluş Savaşı’nın değil, kurulacak yeni devletin de siyasi temelleri atıldı; 1923’te kurulan Cumhuriyet Halk Fırkası, anlayış ve programını büyük oranda Sivas Kongresi kararlarından aldı.


Bağımsızlıktan yana olanlarla mandacılar arasında en büyük ve son açık çatışma, Sivas’ta yaşandı. Erzurum’a göre sayıları artan mandacılar, kongreye önceden hazırlanmış kapsamlı bir bildiri sundular. Bildiri oylansa belki de kabul edilecekti. Konu, taktik bir karşı öneriyle, ‘Amerika’ya bir mektup yollamak’ gibi sudan bir karara bağlanıp görüşmelerden çıkarıldı. Daha sonra, böyle bir mektup hiç gönderilmediği gibi manda konusu, Mustafa Kemal ölene dek bir daha gündeme gelmedi. Sivas’ta kabul edilen tam bağımsızlık anlayışı, Milli Mücadelenin ve yeni devletin vazgeçilmez ilkesi oldu. Genel çerçeve olarak Erzurum’da belirlenen Misakı Milli kararları Sivas’ta, daha güçlü bir biçime sokularak barışın önkoşulu haline getirildi. Ülkenin her yerine Müdafaai Hukuk, Reddi İlhak gibi adlarla kurulmuş olan yerel direniş örgütleri, Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti olarak tek çatı altına toplandılar ve merkezi örgütün şubeleri haline getirildiler. Cemiyet’in kuruluşu, 11 Eylül’de Mustafa Kemal’in imzasıyla Sivas Valiliği’ne bildirildi.


(Kaynak: Ülküye Adanmış Bir Yaşam 1 / Metin Aydoğan / Syf 175)


Sivas Kongresi, Erzurum kararlarına yaptığı geliştirici eklemelerle, 11 maddelik Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti tüzüğünü ve bir ulusal bağımsızlık bildirisi niteliğinde ki kongre sonuç bildirisini kabul etti. Mustafa Kemal başkanlığında oluşturulan 16 kişilik Heyeti Temsiliye, İstanbul Hükumetinin karşısına, artık yeni bir siyasi güç merkezi, adı konmamış bir türlü hükumet olarak çıkıyordu. Heyeti Temsiliye, Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanana dek, yaklaşık yedi aylık dönem içinde, ‘askeri ve milli bürokrasiyi kendisine bağlamayı büyük çapta başardı.’ Ve ‘ikinci bir hükumet olarak’ Kurtuluş Savaşı’nı yönetti. Sivas’ta alınan kararlar özet olarak şöyleydi:


Mondros Müterakesi imzalandığı anda Osmanlı ülkesi içinde kalan ve İslam nüfusun ezici bir biçimde çoğunluğu oluşturduğu bölgeler bir bütündür, birbirinden ayrılamaz.


Bunu çiğnemeye yönelik her türlü işgal ve müdahaleye silahla karşı koymak, savunma hakkını kullanmaktır ve meşrudur. Osmanlı hükumeti, dış baskı karşısında, ülke topraklarından bir bölümünü terk etmeye yönelirse, buna karşı direnilecektir.


Ülkedeki tüm direniş örgütleri, Anadolu ve Rumeli Müdafaai Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir.


Kurulmuş olan yerel dernekler örgütün birer şubesi olacaktır.


Örgüt, Heyeti Temsiliye adı verilen ve ‘vatanın tümünü temsil eden’ bir kurulca yönetilecek, bu kurul gerek görürse geçici hükümet ilanına yetkili olacaktır.


Kuvayi Milliye’yi etken, milli iradeyi egemen kılmak temel ilkedir.


Rumluk ve Ermenilik oluşturma çabalarına karşı, birlikte savunma ve direniş, Milli Mücadelede esas alınmıştır. Müslüman olmayanlara, egemenliğimizi ve toplumsal dengemizi bozacak imtiyazlar verilmesi kabul edilmeyecektir.’


(Kaynak: Ülküye Adanmış Bir Yaşam / Metin Aydoğan / Syf 176)


Temsil Kurulu Başkanı Mustafa Kemal, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin Kuruluş bildirisini Sivas Valiliği’ne verdi. Dernek 23 Nisan 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi açılıncaya kadar, Anadolu hareketini yönetecek ve ikinci bir hükumet gibi çalışacaktır. Derneğin kuruluşu, daha sonra Cumhuriyet Halk Partisi’nin de kuruluş tarihi olarak kabul edilecektir.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 98)


Sivas Kongresi imzasıyla İngiltere, Amerika, Fransa, İtalya, Sırbistan, Felemenk, İsveç, Danimarka ve İspanya’nın İstanbul’daki temsilciliklerine bir tel çekilerek millet meclisini toplamayan Damat Ferit Paşa Hükumeti’nin milleti temsil etmediği bildirildi. Bu hükumetin zulüm ve şiddetle ayakta kalmaya çalıştığı, milli birliği bozmak için İslam milletleri birbirine kırdırmaya giriştiği, milletle Padişah’ın temasına engel olduğu, bu nedenle hükumetle ilişiğin kesildiği anlatıldı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 98)


7 Eylül’de İstanbul’dan yola çıkan General Harbord Kurulu, Konya’ya geldi. Harbord 20 Eylül’de Sivas’a gelecek, Mustafa Kemal ile görüşecek ve oradan Doğu’ya hareket edecektir.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 99)


Salih Bey (Bozok) Bekirağa Bölüğü’nden tahliye edildi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 99)


Sivas Valisi Reşit Paşa ve İçişleri Bakanı Adil Bey’in telgrafla haberleştikleri sırada Sivas Postanesi’nde bulunan Mustafa Kemal, Adil Bey’e çektiği telde ‘Alçaklar, caniler! Düşmanla birlik olup millete karşı haince düzenler kuruyorsunuz. Milletin gücünü ve iradesini almaya gücünüz yetmeyeceğine kuşkum yoktur. Aklınızı başınıza toplayın. Güvendiğiniz kişilerin ve kuvvetin sonunu öğrendiğiniz zaman kendi sonunuzla karşılaştırmayı unutmayınız.’ Dedi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 100)


Mustafa Kemal, telgraf başında Ali Galip olayıyla uğraştı. Malatya’dan Alay Komutanı İlyas Bey, aldığı haberleri Mustafa Kemal’e iletti. Buna göre Malatya yakınlarındaki Raka Köyü’nde Kürtler toplanmakta, Siverek’e kadar aşiretler de ardarda oraya gelmektedir. Önce Malatya’ya saldırılıp yağmalanacak, daha sonra kuvvetler Sivas’a yürüyecektir. Malatya’da Kürt Bayrağı çekilecektir. Mustafa Kemal, buna verdiği karşılıkta ödün verilmemesi, çok sert karşılık verilmesi, bütün telgrafhanelerin tutulması ve Padişah’a Hükumet’in ihaneti konusunda teller çekilmesi emrini verdi. Aynı emirleri Kongre imzasıyla da bildirdi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 100)


GUN GUN KUTULUS yazi.JPG