14 Mayıs 1921

Meclis'in gizli oturumunda 1921 yılı bütçesinin görüşülmesine devam edildi. Hükümet'in yeniden sunduğu bütçede giderler 108 milyondan 84 milyona indirildi. Tahmini gelir ise 72 milyon 441 bin lira. Açık bulunan 12 milyonun yaklaşık 6 milyonunun maaşlardan yüzde 20 kesinti yapılarak, 6 milyonunun da Sovyet yardımlarından karşılanacağı açıklandı. Giderlerin yüzde 62'si Milli Savunma'ya, yüzde 38'i diğer dairelerin harcamalarına ayrılmış bulunuyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


İstanbul'dan Muharip Grubu'nun Genelkurmay'a bildirdiğine göre, Azerbaycan'ın İstanbul Elçisi, eski Azerbaycan Hükümeti'nin Ankara'ya gönderdiği 15 milyon liranın alınıp alınmadığını soruyor. Muharip Grubu'nun başka bir raporunda da İstanbul'da bazı Müslüman çetelerin Ruslarla işbirliği yaparak Trakya'ya geçeceklerini ilan ettiği bildirildi. Bu çetelerin Anadolu ile ilişkilerinin olup olmadığı soruldu. Söke istihbarat memurunun İzmir'den alıp Basın ve Haberalma Genel Müdürlüğü'ne bildirdiğine göre, Uşak'a gönderilmekte olan dört bin Bulgar, Türk tarafına geçecek. İzmir'de Yunanlılar ve Rumlar da savaştan bıkmış olup Türklerin gelmesini bekliyorlar


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, Anadolu'da Yunan zulümlerini incelemek İçin Karamürsel, İzmit, Şile'ye gelen kuruldan yalnız Japon ve Amerikalıların kabul edilmesi, Fransız, İngiliz ve İtalyan delegelerinin geri çevrilmesi emrini verdi. Kızılhaç ve İtilaf Devletleri temsilcileri Gemlik'te cami ve medreselere sığınmış Türklerin şikayetlerini dinlediler. Kurul İstanbul'dan önceki gün gelmişti. Hamidiye, Muratoba, Katırlı köyü yönetim kurulların yaptıkları yazılı şikayette, Yunan işgal kuvvetlerinin silah aramak bahanesiyle köylerini basıp halkı sopadan geçirdiklerini, kadın ve kızların ırzına geçtiklerini, mal ve hayvanları yağma ettiklerini bildirerek yardım istediler.


Tramvay işçileri, 50 maddelik bir istek listesini Tramvay Şirketi'ne verdiler. İsteklerin başlıcaları: İşgününün 8 saate indirilmesi, hasta işçilere gündeliklerinin ödenmesi, kışın işçilere 5oo'er kilo bedava kömür verilmesi... Elektrik Şirketi ile işçiler arasında da görüşmeler devam ediyor. Şirket g saatlik işgünü isteğini kabul ediyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Mustafa Kemal Paşa Hazretleri (Ankara) : 1337 (1921) senesi bütçesi daha evvel yice Meclis’inize arz edilmişti. Büyük bir münakaşaya sebep oldu. Hakikaten yapılmış olan bütçenin karşılığı yok. 15 milyon açık, hakikaten düşünmeye değer bir keyfiyet. Yüksek heyetinizin müzakerelerinin ve değerlendirilmelerinin neticesinden ortaya çıkmıştı ki bütçe, hükümetinizin kaynaklarına dayanacak bir bütçe olsun. Bütçede birinci derecede ehemmiyet atfedilecek nokta mutlaka… Heyeti Vekile bu haklı olan görüşleri kabul etti. Yüksek heyetiniz de uygun buldu. Üçüncü defa bütçe Heyeti Vekile’de incelendi ve bu incelemede ben de hazır bulunduğum için bir iki noktayı yüksek heyetinize arz etmek istiyorum.


Söz konusu olan, arz ettiğim gibi mevcut kaynaklarımızın bize temin edeceği para ile maksatlarımızı temin edebilmektir. Bunun için, demin Heyeti Vekile Reisi Paşa Hazretlerinin birçok saydıkları görüşler Heyeti Vekile’de nazarı dikkate alındı. Bütün bunların incelenmesinden sonra Heyeti Vekile’nin bulabildiği yegane çare, bütünüyle bütçeyi 1336 (1920) bütçesine döndürüyor. Bu taktirde Maliye Vekaleti’nce taktim edilip Muvazenei Maliye Ebcümeni’nce de tastik edilen kanuni tasarıların kabulü taktirinde denk bir bütçeye sahip oluyoruz. Bu bütçenin hazırlanışında bazı arkadaşlarımızın teklif ettiği genel teşkilatımızda bazı memurlarımızı açıkta bırakacak teşkilat yapmayı sakıncalı gördük. Her vekalet geçen seneki kadrosu gereğince düzenlemeleri yaptı. Yoksa daha esaslı bir surette birçok memurları ve birçok kalemleri azaltmak söz konusu olmamıştır. Bunun bugün söz konusu olmayışı, sakıncalı kabul edildiğindendir. Belki zaman ve şartlar müsait oldukça bunlara geçilecektir. Bütçeyi denkleştirebilmek için memleketin her tarafında birçok değişiklikleri biz şimdi uygun görmedik.


Bütçe meselesi hakkında Heyeti Vekile’den başka yüksek heyetiniz içinde ihtisas erbabından bulunan arkadaşlarımızla da fikir alışverişinde bulunduk. Görüşlerinden edindiğim kanaati yüksek heyetinize arz ediyorum. Bütçede esaslı değişiklikler yapmak müşküldür. Bendenizde hasıl olan kanaat budur. Dolayısıyla değerli arkadaşlardan bir şey istirham ediyorum. Bütçenin Meclis’ten çıkması uzamıştır. Henüz bütünü hakkındaki görüşler ortaya konmamıştır. Teferruatı üzerinde görüşülerek hükümetin bütçesi tasdik edilecektir. Bunda gecikmemeliyiz. Eğer uygun olarak karşı tedbirler bulunamamış ise, bulunmuş olan tedbirleri kabul etmek doğru değildir. Başka bir çare varsa onu düşünelim ve bulalım. Fakat yok ise, bundan başka yapılacak bir çare yok ise, beyhude vakit geçirmeyelim. Bunun üzerinde hassaten nazarı dikkatinizi çekerim.


ATATÜRK’ÜN TÜM ESERLERİ CİLT 11 / 169-170

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG