15 Kasım 1920

Türkiye'nin ateşkes şartlarını ağır bulan Ermeniler, karşı saldırıya geçtilerse de yenildiler. Türk ordusu Dehne sırtlarına çıktı. Aras kuzeyinde bulunan Nahcivan topraklarında Türk milis ve Bolşevik kuvvetleri Ermeni kuvvetleriyle çarpışıyor


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Koçkiri isyanı... Bazı Kürt aşiretleri, Hozat'ta yaptıkları toplantının sonucunda Ankara'ya bir muhtıra ile başvurarak Hükümet'in Kürtlere özerklik verip vermediğinin acele bildirilmesini istediler. Muhtırada Elazığ, Malatya, Sivas, Erzincan bölgelerindeki hapishanelerde tutuklu Kürtlerin serbest bırakılması, Kürtlerin çoğunlukla olduğu yerlerden Türk memurların ve Koçkiri'ye gönderilen müfrezelerin çekilmesi de istendi. Koçkiri isyanı, aşiret reislerinden Alişir'in Kemah köylerine saldırmasıyla ı Ekim'de başlamıştı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


TBMM'nde: ı) Pozantı'da bir İstiklal Mahkemesi kurulması kararlaştırıldı. 2) Mahmut Celal Bey, bugün Konya'dan Ankara'ya gelen Şeyh Sunusi'nin Meclis'i ziyaret ettiğini haber verdi. Meclis tarafından ona hoş geldin dendi ve o da bir dua okudu. 3) Bolu Mebusu Yusuf İzzet Paşa'nın milli bir giyim kabul edilmesi önerisi reddedildi. 4) lrak'tan gelen ve mücadeleye devam edilmesini isteyen telgrafın okunması vesilesiyle Türk-Arap dayanışması üzerine konuşmalar yapıldı. Gizli oturumda İçişleri Bakanı, Tokat yöresinde mebusları soyan şakiler hakkında bir açıklama yaptı. Meclis'e yeni katılacak mebuslar konusu görüşülürken bir mebusun "Meclisimizi halk meclisi yapmaya çalışıyoruz. İhtilal hükümetine kapitalistler giremez" sözleri gürültülere sebep oldu.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Konya İstiklal Mahkemesi, Divanıharp'te görülen davaları da üzerine aldı. 8 Kasım'da işe başlayan mahkeme dün Konya'ya gelmişti. Konya'da Delibaş'ın 2 Ekim'de başlattığı ayaklanmaya katılmaktan 2300 kadar tutuklu bulunuyor. Divanıharp bugüne kadar 700 idam, binden çok kişiye de çeşitli hapis cezaları vermiş bulunuyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Açıksöz: Lenin'in Üçüncü Enternasyonal İkinci Kongresi'nde okuduğu Milletler ve Sömürgeler Sorunu Hakkındaki Tezler raporu (tefrika) -Baku Komünist gazetesinden: Bugün Şark'ın kurtuluş günüdür. -İstiklal Mahkemesi çalışmaları. -Mehmet Akifin manzumesi: Umar mıydın?


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


POZANTI İSTİKLAL MAHKEMESİ


Donatımıyla kaçan askerler ve casuslar için Adana ilinin bu bölgede bir İstiklal Mahkemesi kurulmasına şiddetle ihtiyaç olduğunu bildirmesi üzerine , İçişleri Bakanı Dr. Adnan Bey’in teklifiyle 15.11.1920’de Pozantı’da bir İstiklal Mahkemesi kurulmasına karar verildi. Diyarbekir İstiklal Mahkemesi üyeleri ile birlikte Pozantı İstiklal Mahkemesi üyeleri de seçildiler. Pozantı İstiklal Mahkemesi’nin göreve başladığı tarih kesin olarak bilinmemekle beraber. Aralık ayının ortaları olması mümkündür.


Mahkeme 20.12.1920’de bütün halkı düşman tehlikesine karşı savaşa çağıran ve ihanet edenlerin cezalandırılacağını bildiren bir beyanname yayınladı. Beyannamelerin dağıtıldığı yerlerdeki görevlilerden devamlı bilgi gelmekteydi. Mahkemenin göreve başlamasından bir süre sonra Bakanlar Kurulu’na Niğde’nin de yetki bölgelerine girip girmediği soruldu. Bakanlar Kurulu’nun acele cevap vermemesi üzerine aynı soru 12.01.1921’de tekrarlandı.


Mahkemenin davalarının çoğunluğunu asker kaçakları ve casuslarla ilgili suçlar teşkil ediyordu. Mahkeme, bölgesi içinde dolaşmayı tercih edip, halkı uyarma ve yargı görevini bir arada yerine getirdi.


Çok kısa bir çalışma dönemi içinde mahkeme 31 kişiyi çeşitli suçlardan cezalandırdı. Ahz-ü gasp 9, casusluk 4, cerh ve katil 1, emre itaatsizlik 1, firar 1, katil 7, müsadere 1, rüşvet 2, vazifeyi suiistimal 3, vazifeyi suiistimal ve rüşvet 2.Mahkeme asker kaçağı olan hiç kimseyi idam etmedi. Yakalandıktan sonra sevk edilirken yolda jandarmayı atından indirip, boynunu keserek öldüren üç asker kaçağı, iki kişiyi öldürmek ve birini yaralamaktan bir kişi, gece baskını, soygun ve eziyet yapan biri, iki kişi de casusluk suçundan olmak üzere toplam yedi kişi asıldı. Bir yedek subay görevini kötüye kullanmak suçundan bir yıl hapis, 300 lira para cezasına, bir jandarma yüzbaşısı da meslekten tart cezasına çarptırıldı. Kolordu Kumandanı Selahattin Bey görevinde gösterdiği ilgisizlik yüzünden gıyaben yargılandı.


Bakanlar Kurulu’nun <<şimdilik Kayseri’de İstiklal Mahkemesi kurulmasına lüzum olmadığı>> yolundaki teklifi Meclis’te kabul edildi ve Kayseri İstiklal Mahkemesi kurulmadığı için bu bölgeye de Pozantı İstiklal Mahkemesi baktı. Bu sebepten Kırşehir de Ankara İstiklal Mahkemesi bölgesine verildi.


İSTİKLAL MAHKEMELERİ / ERGUN AYBARS / 122 – 123

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG