2 Ekim 1919 Perşembe

Ali Rıza Paşa Hükumeti kuruldu ve açıklandı. İngilizlerin de rızasıyla kurulan bu hükumet için Padişah ‘hülleci bir kabine olacak’ diyor. Anadolu’nun İstanbul’la bağlantılarını kesmesi üzerine Damat Ferit Paşa Hükümeti 30 Eylül’de iş başından uzaklaştırılmıştı. Anadolu ile uzlaşmayı savunan Ali Rıza Paşa Hükümeti, 12 Ocak’ta Mebuslar Meclisini toplayacak, İtilaf Devletlerine karşı mücadele edemeyecek, öte yandan Temsil Kurulu’nu Hükumet in işlerine karışmakla suçlayacak, İngilizlerin ağır müdaheleleri üzerine 3 Mart 1920’de istifa ederek verini kısa bir süre işbaşında kalabilecek olan Salih Paşa Hükümeti’ne bırakacaktır. Damat Ferit Pasa’nın istifası ve Ali Rıza Paşa Hükümeti’nin kurulması, Kuvayı Milliye’nin ilk siyasî zaferi olarak değerlendiriliyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


Nutuk’tan/


Efendiler, 2 Ekim 1919’da saat 15:40’te imzasız şöyle bir telgraf geldi: ‘Paşa Hazretleri, İstanbul’daki yakın arkadaşlar söylediler. Bütün akşam gazeteleri yazıyormuş. Ferit Paşa, sağlık durumu dolayısıyla istifa etmiş. Hükumeti kurmak üzere Tevfik Paşa görevlendirilmiş. Daha sabahtan söyleniyordu, fakat doğrulanmamıştı, şimdi doğrulandı efendim.’

‘Bu telgrafı kim veriyor? Anlayınız.’ Dedim. Sormaya zaman kalmadan telgraf şu şekilde devam etti:


‘Biz, Ankara telgrafçıları. Paşa Hazretleri’ne saygılarımızı sunarız ve vatanımızın başına bela kabusu olan bu hükumetin devrilmesi için, milletin başına geçerek kazandığınız başarıyı kutlarız. Lütfen kendilerine iletiniz.’


Telgraf haberleşmesi kesildi. Gerçekten de 2 Ekim’de Ferit Paşa Kabinesi düşmüş bulunuyordu. Ancak, yeni kabineyi kuran Tevfik Paşa değil Ayan’dan Birinci Orgeneral Ali Rıza Paşa idi.


Efendiler sırası gelmişken arz edeyim. Bütün telgrafçılarımızın, ulusal girişim mücadelemiz için yaptıkları fedakarca hizmetlerinin milli tarihimizde önemli bir yeri vardır. Kendilerine bugün açıkça teşekkür etmeyi bir görev sayarım.


İçişleri yeni Bakanı Damat Şerif Paşa, valilere çektiği telde, yeni Hükümetin kurulduğunu bildirdi, bir süreden beri gelişen olaylar diye tanımladığı İstan­bul’la Anadolu’nun haberleşme kesikliğini üzücü olarak niteledi. Bütün mille­tin birlik halinde olmasını istedi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


Mustafa Kemal, İzmit Mutasarrıfının tarafsızlık bildiren 20 Eylül tarihli tel­grafına verdiği cevapta, ondan Damat Ferit Hükümeti’ne karşı kesin bir tavır istedi, bu konuda yarına kadar süre tanıdı. Mutasarrıf Suat Bey, verdiği cevap­ta süre istedi ve Damat Ferit yanlısı olmadığını bildirdi. Mustafa Kemal İzmit Tümen Komutanı’na da bölgede milli örgütler kurulması emrini verdi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


İstanbul’da Tersane işçileri greve gittiler. Ateşkes’ten bu yana İstanbul’da tele­foncular (27 Ocak), tütün (17 Şubat), banka (2 Temmuz), yük (13 Temmuz), tramvay (16 Temmuz) işçileri grev yapmış bulunuyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 143)


Eskişehir’de Kuvayı Milliye lehinde büyük bir miting yapıldı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 143)


Temsil Heyeti Gazetesi İradei Milliye: Milli Hareket, en büyük medeni harekettir.


(Gazete ile ilgili detaylı bilgi için 14 Eylül 1919 tarihli gönderiyi inceleyebilirsiniz.)


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 2 / Zeki Sarıhan / Syf 143)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG