25 Temmuz 1920 Pazar

Yunanlıların Doğu Trakya'yı işgali tamamlanıyor. 1. Kolordu, 700 subay, askeri memur, 4.000 er, 10.000 sivil, 3.000 piyade tüfeği, 30 makinalı tüfek ile Bulgaristan'a sığındı. Edime Yunanlıların eline geçti. Yunanlılar Havsa ve Pınarhisar'ı da işgal etti. Birinci Kolordu'nun bozguna uğraması, halkın savunma için örgütlendirilmemesine ve savunma arazisinin darlığına bağlanıyor. Genel savaşta Türkiye ile birlikte yenilmiş olan Bulgaristan'daki İstanbulinski Hükümeti, İtilaf Devletleri'nin kontrolü altında bulunmasına rağmen Türk kuvvetlerinin barındınlması için elinden geleni yapacaktır.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


Padişah, içlerinde 3. Kolordu eski Kumandası Refet Bey de olmak üzere birçok subay hakkında verilen Divan-ı Harb-i Ôrfi'nin 14 tarihli idam kararını onayladı. Bursa valiliği ve içişleri bakanlığı zamanında Kuvayı Milliye'ye yardım etmek ve 1909'da Yıldız Yağması'na katılmaktan yargılanan Ebubekir Hazım Bey, bugün yapılan 4. duruşmasında idama mahkum edildi ve karar Padişah'a sunuldu. İdam karan, Hazım Bey'in geçmiş devlet hizmetleri dikkate alınarak ömür boyu hapse çevrilecek, Hazım Bey Tevfik Paşa Hükümeti zamanında yeniden yargılanarak beraat edecektir.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


İstanbul Hükümeti, Sevr Anlaşması'nı imzaya yetkili olanlara, Bem Elçisi Reşat Halis Bey'i de ekledi. 20 Temmuz'da bu göreve atanan Hadi Paşa ile Rıza Tevfik 23'te İstanbul'dan yola çıkmışlardı. Cavit Bey'in Lozan'dan Paris'te Muhtar Paşa'ya, barış anlaşması ve onu imzalayacak kişiler aleyhinde mektubu "Her çeşit şeref ve haysiyet hislerinden mahrum adamlann bizim memleketimizde yetiştiği ...


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


Hindistan'ın Haydarabad kentinde yapılan Yurttaşlar Birliği toplantısında Gandi, yerli malı kullanmayı öğütledi. Gandi böylece İngiliz fabrikatörlerini Türkiye lehinde tavır almaya zorluyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan / Syf 142)


Milli Mücadele Döneminde İstihbarat Faaliyetlerine bir örnek şöyledir:


DUBL AJAN AHMET REŞİT BEY


İşgal gücünün İstanbul’a yerleşmesi üzerine, İngiliz İstihbarat Servisi harekete geçerek, bir örümcek gibi ağlarını her yana yaymaya başlamış, bunu yaparken de İngiliz yandaşı kimi kişilerden yararlanma yoluna gitmiştir. Bundan amaç, aynı yöntemleri izleyen Fransızlara meydanı boş bırakmamaktadır. Özde, zaten savaş günlerinde, Osmanlı Devleti’ndeki Müslüm ve gayri Müslim azınlıkları ayaklandırmaya kışkırtan ve bu amaçla maddi yardımda bulunan İngiliz istihbaratı, eylemlerini yalnız Türkiye’de değil, İsviçre gibi yansız dış ülkelerde yaşayan Türk’ler arasında da sürdürmüştür. Örneğin, Cenevre’deki İngiliz İstihbarat ajanı Hugh EC Whittall 5 Eylül 1918’de, Bern’deki İngiliz Büyükelçisi Sir Horace Rumbold’a gönderdiği yazıda, ‘Kamil Paşa Kabinesi’nde İçişleri Bakanlığı yapmış olan Reşit Bey’in bir Fransız ajanı olduğunu, Fransız istihbarat Servisi’ne sağladığı bilgilere karşılık olarak M.Feuillet aracılığıyla ayda 1500 Frank ödenek aldığını, Reşit Bey’in oldukça kaypak ve tehlikeli bir adam olduğunu’ bildirmektedir.


3 Mayıs 1920’de İstanbul’daki İngiliz Komutan General Milne tarafından Genel Karargah İstihbarat Şefi’ne gönderilen kapalı telgrafta ise ‘Paris’e gönderilen Osmanlı Kurulu’nda yer alan Ahmet Reşit Bey’le bir İngiliz subay vasıtasıyla ilişki kurulmasını öneriliyor, Reşit Bey’in daha önce iddia edildiği gibi Fransız yandaşı olmadığı, erke geçeli beri, İngiliz dostluğunu kazanmanın kendi ülkesinin çıkarları yararına olduğunu anladığı, bu yönde İngilizlere ‘doğru ve gizli bilgi verdiğini’ ve bunu yapmayı sürdürmek dileğini yansıtmış olduğu kaydedilmektedir.


Bir önceki raporda yer alan, Reşit Bey’in şahsiyetine ilişkin ‘oldukça kaypak ve tehlikeli adam’ değerlendirmesi dikkate alındığında anılan şahsın Fransız ve İngilizlere iki taraflı çalışıyor olması ve etki ajanı niteliğini, Dubl ajan niteliğini de katmış olmasının ihtimal dahilinde olduğunu söyleyebiliriz.


22 Temmuz 1920’de diğer bir İngiliz İstihbarat raporunda iyi bilgi olan bir Türk kaynağının, Reşit Bey’in;


‘Kendimi kurtarmak zorundayım. Fransızlar bana, bir gün Fransız Suriyesi’nde Ortak Müslüman Genel Valisi olmak ümidini verdiler. Devletin genel yıkımını göz önünde tutarak, kendi kişisel çıkarlarımı korumamam için bir neden yoktur. Kimse için emeklilik maaşıyla geçinmeye çalışan bir emekli olmayacağım.’ İfadelerini kullandığı iddiasında bulunduğu bildirilmektedir.


Etki ajanı: Fikri, kariyeri, pozisyonu ve kişiliği itibariyle kişi ve toplumları etkileme, mevcut görüşlerinin güçlendirilmesi ve değiştirilmesini sağlayabilecek ajanlar


Dubl ajan: İki istihbarat servisi ile ajan ilişkilerini sürdüren, bir servise diğeri hakkında veya her iki servise de birbirleri hakkında bilgi vermek suretiyle ili tarafa da çalışan ajanlardır.


(Kaynak: Milli Mücadele Dönemi İstihbarat Faaliyetleri / Serdar Yurtsever / Syf 150)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG