27 Ağustos 1920 Cuma

Mustafa Kemal, yanında Fevzi Paşa ve Albay İsmet Bey olduğu halde Eskişehir'e geldi. Bütün ordu birliklerine bayram sebebiyle gönderdiği tebrikte Türkiye'ye yardım etmek için ordularını doğuda ilerleten Bolşevikleri övdü. "Dünyanın durumu lehimizedir, yakında başarı sağlar ve gerçek bayramlar yaparız" dedi. Mustafa Kemal yarın Afyon'da olacak.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan / Syf 189)


Hüsrev Gerede anılarında Bolu isyanını bastırmasından bahsettikten sonra ayaklanmaların nedenlerinden bahsediyor:


Saf ve cahil halkın bu ölçüde geniş ve şiddetli ayaklanmalarına ruhsal birçok neden sayılabilir. Her ne kadar bu ayaklanmalar saraydan pek ustaca hazırlanmış ve özellikle halkın dinsel duygularından yararlanılmışsa da asıl ruhsal ortamın uygunluğu isyanları körükleyip yaymıştır.


Ellerine düştüğümüz isyancı halkın sözlerinden, bu derin kin ve düşmanlık köklerinin Osmanlı İmparatorluğu’nun tarihsel, toplumsal ve yönetim mirasında yer tutmuş olduğunu gördüm.


Bu kötü mirası yaratan nedenleri şöyle sıralayabiliriz.


1-Medrese, okul olarak iki eğitim sistemi ile ülkede biri aydın, öbürü cahil ve tutucu iki sınıf halk yaratılmıştır. 31 Mart 1909 gerici ayaklanmasının ‘Şeriat isteriz’ diye başladığı bilinen bir gerçektir. Bu cahil ve yobaz hoca güruhu saf ve bilinçsiz köylümüzü sürekli olarak memurlar ve subaylara karşı kışkırtmış ve zavallı insanlarımızı karanlık bir dünyaya itmişlerdir.


2-İmparatorluk döneminin Yemen, Trablus çöllerinde, Arnavutluk ve Balkan dağlarında sürekli olarak yıprattığı Türk köylüsü uzun süren bu amaçsız savaşlardan, ardı arkası gelmeyen seferberliklerden bıkmıştı. Buna birinci dünya savaşı acı sonuçlarını da eklersek, köylünün morali yeni bir seferberlik ve savaş karşısında ne durum olur varın siz düşünün.


3-Osmanlı jandarma ve güvenlik örgütlerinin rüşvetçiliği, köylünün sürekli ezilmesi, sarayın ülkenin temel unsuru olan Türklerden çok Çerkez, Arnavut ve Araplar gibi başka soydan gelen insanlara yakınlık gösterip onları koruması da önemli nedenlerdendir.


4-Halka yurt sevgisine dayalı ulusal bir eğitim verilememiş olmasının da bütün sayılan olumsuzlukların doğmasına neden olduğunu tartışılamaz.


(Kaynak: Hüsrev Gerede’nin Anıları / Sami Önal / Syf 202)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG