27 Nisan 1921


Merkez Ordusu birliklerinin Koçkiri aşireti üzerine herakatı devam ediyor. Bugün, İmranlı ve Refahiye arasındaki Çıragediği'nde aşiret kuvvetleriyle Giresun Alayı arasında çarpışmalar oldu. Aşiret kuvvetleri, Giresun Alayı'nın bir tugayını bozguna uğrattılar.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Birinci Dünya Savaşı'nda Rusya'ya esir düşen ve Sibirya'ya sürülen Türkleri Vladivostok'tan getiren Hayma Mari adlı Japon gemisi, 104 er ve subay ve kadınlarla çocuklar da içinde olmak üzere, Yunanlılar tarafından zorla Pire'ye götürüldü. Olay üzerine Hilal-i Ahmer, Kızılhaç, Japon ve İstanbul Hükümetleri harekete geçecek, durum protesto edilecek, Yunanlılar ise gemidekileri savaş esiri sayarak vermek istemeyeceklerdir. Daha sonra 396 kişi bırakılacak, kalanların ise giderleri İstanbul Hükümeti'nce ödenmek üzere İtalya'da oturmasına izin verilecektir.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Mustafa Kemal, İnebolu'da karaya çıkmak için bekleyen Şehzade Ömer Faruk Efendi'ye çektiği telgrafta, Şimdilik İstanbul'da oturmaya devam etmesini istedi. Ankara'dan gelen emir üzerine Ömer Faruk Efendi karaya çıkarılmayarak İstanbul'a iade ediliyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Yüksek Komiser Rumbold'dan Dışişleri Bakanı Curzon'a, 1920 yılı raporu gönderildi. Baştercüman Ryan tarafından hazırlanan belli başlı kişilerle ilgili yargılardan özetlerden: Padişah: zeki, zayıf, pısırık, hakim rol oynayamıyor. İngiltere'nin lütfunun Türkiye'yi kurtaracağına inanıyor. Veliahd Abdülmecit: Ilımlı, önemli ölçüde milliyetçilerin etkisi altında. İngiltere ile işbirliğine inanıyor. Padişah'la ilişkileri gergin. Başbakan Tevfik Paşa: Zeka ve enerji üstünlüğünden yoksun. Çevresinden etkileniyor. Çevresi ise milliyetçi sempatisiyle dolu. Damat Ferit: Vatandaşları arasında en çok nefret edilen kişi. Kusurlarına rağmen büyük cesaretini kanıtladı. Anti-Kemalist güçlerin mihrakı. İzzet Paşa: Ilımlı milliyetçilerin merkezi olabileceği umuluyor. Mustafa Kemal: Dik başlı bir subay. 1919'da milliyetçi hareketin tohumlarını attı. Milli hareketin tartışmasız lideri. Yurtsever ve dürüst olmamakla suçlanamaz. Kazım Karabekir: Potansiyel önem taşıyan apayrı bir faktör. Bazı raporlara göre, Mustafa Kemal'den daha fazla Bolşeviklerle İttifaktan yana. Bazılarına göre ise Padişah'a yürekten bağlı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Atina Elçisi Granville, Curzon'a gönderdiği raporda, Yunan Hükümeti'nin daha fazla silah sağlayabilmek için Müttefikler'den Türklere ve Yunanlılara silah satışının serbest bırakılmasını isteyeceğini yazdı. Rapora göre, Yunan Dışişleri Bakanı, Türklerin Rusya'dan bol silah alışının önlenemeyişinden de yakınıyor. İstanbul Yüksek Komiseri Rumbold ise bugünkü raporunda Türk-Afgan ilişkilerini anlattı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Karagöz' ün Yunanlılara manzum seslenişi:


Karşınıza çıkar ise Türk eri

Hiç durmayın hemen edin "dön geri"

Yiğitliğin kaçmak da bir hüneri

Pabuçları bırakarak savuşun

Bir gün evvel Atina'ya kavuşun!


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Balıkesir’e Bolşevik temsilcisi maskesiyle gelen İngiliz ajanlarının, Kazım (Özalp) Paşa’yı; “ İnce ve uzun boylu, uzun yüzlü, siyah çukur gözler, uzun normal burun, klasik ağız şekli, temiz traşlı, ortalama uzunlukta siyah kaşlar, çok genç görünümlü, 35 yaşlarında, gri üniformalı, sarı botlu, kahverengi şapkalı, sağ eli birinci parmağında ince fakat kalın taşlı bir yüzük taktığı, temiz tırnaklı, uzun ve ince parmaklı olduğu, üniformasında herhangi madalya ve işaret taşımadığı, söylediği her kelimeyi yavaş ve kendine güvenli bir biçimde sarf ettiği, kararlı, zeki, dikkatli ve anlaşılabilir bir etki bıraktığı” şeklinde, ayrıntılı bir biçimde tanımlayan bir rapor hazırladıkları görülmektedir.


İstanbul’da İngiliz Yüksek Komiseri Sir H. Rumbold tarafımdan 27 Nisan 1921 tarih ve 248 numara ile İngiliz Dışişleri Bakanı Lord Curzon’a gönderilen 1920 yılı Türkiye yıllık raporu içeriğinde, önemli şahsiyetlerin özelliklerine ilişkin bölümün İngiliz İstihbarat Servisi tarafından hazırlanmış olduğu görülmektedir.


Söz konusu raporlar, biyografik istihbarata verilen önemin bir göstergesi olarak güzel birer örnek teşkil etmektedir. İkinci raporda Padişah, Prens Abdülmecid, Tevfik Paşa, Damat Ferit Paşa, İzzet Paşa, Mustafa Kemal Paşa ve Kazım Karabekir Paşa’nın kişilik özellikleri ile ülke geleceğinde alabilecekleri muhtemel rollerin değerlendirilmesi görülmektedir. Komiserlik tercümanının bu bölümü hazırlaması rastlantı sonucu olmasa gerekir.


(Kaynak: MİLLİ MÜCADELE DÖNEMİ İSTİHBARAT FAALİYETLERİ / SEDAR YURTSEVER / 171-172)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG