30 Ekim 1918 Carsamba

Mondros Ateşkes Antlaşması İtilaf devletleri adına hareket eden İngiliz Akdeniz Filosu Komutanı Amiral Calthrope ile Bahriye Bakanı Rauf bey’in başkanlığındaki Türkiye delegeleri arasında Limni’ nin Mondros Limanı’nda ki Agememnon Zırhlısı’nda imzalandı.




Antlaşma esnasından bir anekdot:


Antlaşmayı imzalamaya giden Türk Kurulu ‘hükümlerin ağırlığına ve Amiral Calthrope’un tartışma değil, hazırlanmış belgeyi imzalatma görevine’ işaret ederek ‘İngiliz içtenliğine güvenip imzalamayı’ hükumete önerdi ve ‘imza edilmediği takdirde İtilaf Devletler İstanbul’a savaşla girerse bağımsızlık ve varlığımıza bağdaşmayacak ağırlıkta koşullar koyacaklarını’ bildirdi. VI Mehmet Vahidettin, ne ağırlıkta olursa olsun, antlaşmanın kabul edilmesini söyledi. Günün birinde İngiliz hayrasının (atıfetinin) gecikmeyeceğini umuyor, Rus Çarlığının yıkılmasının bu umudu kaldırdığını düşünmüyordu. İstanbul hükumeti, kimi değişiklikler istedi. Ancak bunlardan olanaklıların yapılmasından sonra kurulumuza imza yetkisi verileceği bildirildi. Denizcilik Bakanı Albay Rauf (Orbay), hükumetten imza yetkisi istediyse de, bunu alamadan 31 Ekim saat 12.00’de yürürlüğe girecek olan Mondros Antlaşması belgesini 30 Ekim saat 20:03’te imzaladı.


(Kaynak: Komutan Atatürk / Celal Erikan / syf 195)



Mondros Ateşkes Antlaşması'nın maddeleri:


*Çanakkale ve İstanbul Boğazları açılacak ve buradaki askeri siperler, galip devletler (İngiltere, Fransa ve İtalya) tarafından işgal edilecekti.

*Türklerin elindeki savaş esirleri ile özellikle tutsak Ermeniler serbest bırakılacak; ancak galip devletlerin elindeki Türk savaş esirleri geri verilmeyecekti.

*Osmanlı devletinin askerleri terhis edilecek ve tüm silahlar ve cephane galip devletlere teslim edilecekti.

*Osmanlı savaş gemileri galiplere teslim edilecek ve belirlenen limanda gözetim altında tutulacaktı.

*Tüm demiryolları, Toros tünelleri, tüm tersane ve limanlar ile tüm telsiz ve telgraf sistemi galip devletlerin görevlileri tarafından denetlenecekti.

*Doğu illerinin altısında, Erzurum, Van, Bitlis, Elazığ, Sivas ve Diyarbakır’da (Vilayet-i Sitte) karışıklık çıkacak olursa galip devletler buraları işgal edebilecekti.

*Galip devletler kendi güvenliklerini tehdit edecek bir durum karşısında herhangi bir bölgeyi ya da stratejik noktayı işgal etmek hakkına sahiptiler.


(Kaynak: Samsun’dan Önce Bilinmeyen 6 ay / Alev Coşkun / syf 27)



Mondros Antlaşması kararları savaş içinde imzalanan altı gizli antlaşmanın sonucuydu. Bu antlaşmalar şunlardır:


*İstanbul açık liman olmak üzere Boğazlar Bölgesinin Rusya’ya bırakılması için İngiliz-Fransız-Rus antlaşması (10 Nisan 1915)

*Güney Anadolu’da İtalya’ya verilecek pay için İngiliz-İtalyan, Londra Antlaşması (26 Nisan 1915)

*Güneydoğu Anadolu, Irak, Suriye ve öteki Arap ülkelerine ait Sykes-Picot Antlaşması (3 Ocak 1916)

*Rusya’nın Sivas, Kayseri, Mersin çizgisi doğusundaki bölgeyi ülkesine katması için Petersburg Antlaşması (26 Nisan 1916)

*Tamamlayıcı Sykes-Picot Antlaşması (16 Mayıs 1916)

*İzmir’le birlikte Batı Anadolu’nun İtalya’ya bırakılması yolunda İngiliz-Fransız-İtalyan St. Jean de – Maurienne Antlaşması (21 Nisan 1917)


Bu antlaşmaların ayrıntıları için bakınız:

_Documents on British Foreing Policy, 1919-1939, First Series, London, Volume – II and IV

_Howard, Harry, The Patition of Turkey (1913-1923) New York,1931


Ateşkes imzalandığında Atatürk Suriye Irak cephesinde Yıldırım Orduları Grup Komutanlığı’nda 7.Ordu’nun komutanıydı.


(Kaynak: Samsun’dan Önce Bilinmeyen 6 ay / Alev Coşkun / syf 28)


Mustafa Kemal’in Mondros hakkındaki görüşü: Osmanlı hükumeti bu anlaşma ile kendini kayıtsız şartsız düşmanlara teslim etmeyi kabul etmiştir. Yalnız kabul etmiş değil, düşmanların vatanı işgal etmeleri için onlara yardım etmeye de söz vermiştir. Bu anlaşma olduğu gibi uygulandığı takdirde, memleketin baştan sonuna kadar işgal ve istila edileceği şüphesizdir.


(Kaynak: Samsun’dan Önce Bilinmeyen 6 ay / Alev Coşkun / syf 28)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG