31 Ağustos 1921

Sakarya Meydan Savaşı ikinci haftasına girdi. Demiryolu boyunca saldıran Yunanlılar, cephenin merkezinde bulunan Üçüncü ve Dördüncü Gruplar arasında bir gedik açtılar. Sol cenahta Yunanlılar biraz arazi kazandıktan sonra durduruldu. Çaldağı'nın bazı yerleri Yunanların eline geçtiyse de karşı saldırı ile bunların bir kısmı kurtarıldı. Ancak dağın batı yakası Yunanlıların elinde kaldı. Türk kuvvetlerine dağı bütünüyle geri almaları emredildi. Yunanlıların cepheyi yarma ihtimali belirince Türk Dördüncü Grubu biraz daha geri alındı. Türk ordusuna, saldırıya uğrayan komşu birliklerin yardımına koşması emredildi. Türk ordusunda cephane sıkıntısı çekilmeye başlandı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Başkomutan Mustafa Kemal'den Milli Savunma Bakanlığı'na: "Anadolu savaşmaları, iki günlük meydan savaşmaları şeklinden çıkarak sürekli yıpratma savaştan haline gelmiş sayılabilir. Başarı, kesintisiz ikmal yapma imkanına bağlıdır". Mustafa Kemal, Rusların söz verdiği yardımların cepheye sevk edilmesini ve yeni yardım istenmesini de emretti. Türk Genelkurmayı, çekilme zorunluluğu doğarsa, Kızılırmak gerisine çekilmeyi düşünüyor.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Enver Paşa, Batum'dan Trabzon'da İskele Kahyası Yahya'ya gönderdiği mektupta, Kemalistlere karşı bir darbe yaparak başa geçmek için bir er kılığında Türkiye'ye gireceğini bildirdi ve onun görüşünü sordu. Mektubu ele geçiren 13. Fırka Kumandanı, onu Karabekir'e aktardı, Yahya Kahya'nın bir bahane ile Ankara'ya çağrılarak Trabzon'dan uzaklaştırılmasını istedi. Fevzi Paşa yarın Karabekir'den Trabzon'da alınabilecek tedbirleri soracak, Karabekir, Kahya ve adamlarının topluca tutuklanmasını, kıyılara güvenilir adamlar gönderilmesini, Batum'da şehbenderlik açılmasını, Mustafa Kemal'in Kahya ile haberleşmemesini 3/4 Eylül'de önerecektir. Karabekir, Kahya ile adamlarının tutuklanarak Erzurum'a gönderilmelerini emretti.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Hakimiyeti Milliye: İngilizler bu taarruzun son ümit olduğunu söylüyorlar. -Kral Konstantin baygınlık geçiriyormuş. -Anadolu baştan başa Türk'tür.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Tehvidi efkar: Mustafa Kemal Paşa mutlaka muzaffer olacaktır. Çanakkale'de iki defa İstanbul'u kurtaran Mustafa Kemal Paşa bu defa da vatanı kurtaracaktır.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


Başkomutan Mustafa Kemal Paşa Sakarya’nın 9.gününde savaşmanın karşılıklı tüketme yarışına döndüğünü anlamıştı. Kuvvet kaydırmaları ve cephenin uzatılması bir ölçüde güç dengesi kurulmasına yardımcı olmuş, böylece Yunanlar istenilen tuzağa düşmüştü. Ana destek üslerinden 100 lerce km uzaklaşmışlardı. Ulaşım kollarını Türkler vurduğu sürece Yunanlar daha hızlı tükeneceklerdi. Mustafa Kemal Paşa Ankara’da destek hizmetlerini yürüten Milli Savunma Bakanı Albay Refet Bey’e şu raporu gönderdi: ‘Anadolu savunması bir iki günlük meydan savaşması biçiminden çıkarak sürekli yıpranma seferi durumuna girmiş sayılabilir. Bu durumda başarı kesintisiz destek yeteneğine bağlıdır. Bugün için top ve tüfek ile bunların cephane gereksinimlerini daha geniş ölçüde düşünmek zorundayız. İnatlı ve sürekli savaşmalar batı dünyasının bizi yenemeyeceği ve en inatlı mevzi çarpışmalarında bile dayanmak gücünde olduğumuzu göstermiştir. Bu bizim için en büyük bir kuvvet ve dayanıklılık belirtisidir.’


(Kaynak: Sakarya / Alptekin Müderrisoğlu / Syf 173)


Mustafa Kemal’in Sakarya Zaferi sonrası 19 Eylül 1921’de mecliste bir konuşma yaptı. O konuşmanın bugün ile ilgili olan bölümünden kesitler:


31 Ağustos’ta tekrar bütün cephede taarruzunu idame etti ve bu taarruz neticesinde Sivrihisar ve bunun doğusunda bulunan Çaldağı sahasında bir kısım arazi kazandı. Bugüne kadar cereyan eden muharebelerden orada gözlemlenen vaziyet şu idi:


Düşman uğradığı büyük zayiat yüzünden artık bizim sol kanadımızı aleyhine olan taarruzdan tamamen vazgeçti. Fakat merkezde hafif tutulmuş mahallerde taarruzunu yenilemekle belki bir netice alabileceğini zannettiği kanaati hasıl oldu.


(Kaynak: Atatürk’ün Bütün Eserleri Cilt 11 / Syf 404)


GUN GUN KUTULUS yazi.JPG