4 Mart 1921


Genelkurmay Başkanlığı, Karabekir'e Bakanlar Kurulu'nun bir kararını bildirerek Kızılordu'nun Ahılkelek ve Ahıska'ya girmesinin önlenmesini istedi. Karabekir, isteği yarından sonra Kızılordu'ya bildirecektir. Ahılkelek halkı bugün Sovyet yönetimini kurarak Menşevik ordusunun birliklerini toplamaya başladı.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Dışişleri Bakanı ve Ankara Hükümeti'nin Delegeler Kurulu Başkanı Bekir Sami Bey, İngiliz Başbakanı L. George ile baş başa bir görüşme yaparak Sovyetler'e karşı bir Kafkas federasyonu önerdi. L. George, bu öneriyi "Mahir bir devlet adamının sözü" olarak karşıladı ve Bolşeviklerden çok emperyalist Rusya'nın hortlamasından korktuğunu söyledi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Enver Paşa, Moskova'dan Mustafa Kemal'e ve Nuri Paşa'ya yazdığı mektupta, emperyalistlere karşı komünistlerle birlikte çalışacaklarını, Türkiye'de sol bir parti gerektiğini, Anadolu'da İslam İhtilal Cemiyetleri İttihadını kurmak, Halil Paşa'yı Anadolu'ya göndermek istediğini bildirdi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


İstanbul Hükümeti Harbiye Bakanlığı'nın bugünkü raporuna göre Yunanlılar, Yalova ve Orhangazi çevresinde son zamanlarda ı 30 köyü yaktılar. Cihan köyünden yalnız 7 erkekle bir kadın kurtulabildi.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Yenigün: Ethem, Reşit, Tevfik ve Kuşçubaşı Eşref, İzmir'de Yunan ağabeyleri tarafından tahsis edilmiş otomobille dolaşıyorlar. Reşit haini Papulas ile görüştü. "Pek yavaş hareket ediyorsunuz. Böyle askerlik olmaz. Emredin, iki günde söndüreyim!" demiş.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


The Times: İzmir'de İngiliz ticareti kalmadı


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü 3 / Zeki Sarıhan)


Görüldüğü gibi Londra Konferansı’nda ortaya atılan komisyon önerisi pek çok açıdan gündemi meşgul etmiş ve bu sıcak gündem, durumun muhatabı birçok ülke tarafından hararetle tartışılmıştır. Bu gelişmeler ışığında Yunan Meclisi; Küçük Asya ve Trakya’ya bir soruşturma komisyonu gönderilmesini oy birliği ile reddetmiştir. Yunan Meclisi komisyon kurulması önerisini, Türkiye’deki azınlıklara duyulan manevi sorumluluk duygusuyla, sürecin Mustafa Kemal’e kendi ordusunu örgütlemek için zaman kazandıracağı ve Anadolu’daki askeri durumun gevşeyerek Sevr Antlaşması’nı hasıraltı edeceği gibi gerekçelerle reddetmiştir. Müttefikler ve Yunan temsilciler arasında 4 Mart 1921 tarihinde gerçekleşen görüşmede Kalogeropoulos, soruşturma komisyonu hakkında Yunan Meclisi’nin 1 Mart günü almış olduğu bu kararı Müttefiklere sunmuştur. Müttefiklere yapılan açıklamada yer alan diğer bir bilgi de Liberal Parti (Eleftherios Venizelos’un partisi) milletvekilleri, Musevi milletvekilleri, Trakyalı Ermeni milletvekilleri ve Trakya’dan 6 temsilcinin bu öneriyi reddettiklerine dairdir. Yunan Meclisi’nin aldığı kararlar iki başlık halinde Müttefiklere iletilmiştir. Bunlardan ilki Sevr revizyonu fikrine karşı olunduğu, bu antlaşmanın savaş esnasındaki Yunan çabalarının karşılığını içerdiği ve Yakın Doğu’da barışı garanti ettiği iken, ikincisi Yunan hükümeti ve Londra Konferansı’na gönderilen temsilcilerin Yunan Meclisi adına konuşma yetkisi taşıdıkları ve Müttefiklerin soruşturma komisyonu konusunda ısrar etmeyeceklerinden emin olduklarıdır. Ancak Yunanların asıl tereddüdü, komisyonun İzmir’in Türklere geri verilmesi gibi bir karar alabileceği konusundadır.94 Sadece Yunan Meclisi’nin değil, Anadolu Rumlarının da komisyona karşı tepkisi gecikmemiş ve Anadolu Derneği konferansa bir protesto metni göndermiştir. Yunanların komisyon önerisine karşı öne sürdüğü bu gerekçelere yönelik Lloyd George, Trakya ile ilgili bir sorun olmadığını ve asıl zorluğun İzmir konusunda yaşandığını ifade etmiştir. Sözlerine devam eden İngiltere Başbakanı, Yunan heyetine Trakya ve İzmir’in yalnız Yunanların çabalarıyla elde edilmesinin oldukça zor olduğunu,96 Yunanistan’ın sınırlarının başta İngiltere olmak üzere Müttefiklerin desteğiyle genişlediğini, İngiltere’nin Türkiye’ye karşı 1 milyon asker ortaya koyduğunu ve bunun İngiltere’ye 1 milyar sterline mal olduğunu dile getirmiştir.


Fransa’nın görüşünün ise değişmeye başladığını, Kral Konstantinos’un Yunanistan’a gelişinin Fransız kamuoyunu olumsuz etkilediğini belirttikten sonra, Fransa’nın o ana dek hiç olmadığı kadar Türk dostu olduğunun altını çizerek karşılık vermiştir. Lloyd George görüşmeyi komisyon meselesine yoğunlaştırmış ve komisyon önerisini Türklerin kabul ettiği halde Yunanların kabul etmemesinin yalnız konferansı değil, kamuoyunu da olumsuz etkileyebileceğinden bahsederek Yunan heyetine gözdağı vermiştir. Konferansta bu gelişmeler yaşanırken, Mart ayı başında Dimitrios Gounaris ani bir şekilde Londra’ya hareket etmiştir. Yunan Skrip gazetesi, Dışişleri Bakanı Baltatzis’in Londra’dan çektiği bir telgrafla Meclis Başkanlığı görevini de üstlenmiş olan Gounaris’i Londra’ya çağırdığını satırlarına taşımıştır. 99 Pinelopi Delta ise konferans esnasında Kolaogeropoulos’a baskı yapıldığından ve Gounaris’in ağırlık koymak amacıyla Londra’ya gittiğinden bahsetmektedir.100 Bir başka Yunan gazetesi Makedonia da Yunan hükümet çevrelerinden aldıkları bilgiye göre, Gounaris’in İngilizlerle bir Yunan-İngiliz Antlaşması imzalamak konusunda hevesli olduğunu satırlarına taşımıştır. Aynı yazıda, Gounaris’in, taarruza geçmek için bu anlaşmayı imzalaması gerektiği ve şansının yüksek olduğu da belirtilmiştir. İngiltere’nin Yunanistan’a 32 milyon dolar ve 300 milyon frank vereceğini ve bu miktarın daha önceden vaat edilen miktar olduğunu belirten Makedonia gazetesi, soruşturma komisyonu konusuna da değinmiş ve konferansın komisyon fikrinden vazgeçtiğini okuyucularına aktarmıştır. Gazetenin vermiş olduğu bir diğer bilgi de, “Büyük Devletlerin” Yunanistan’ın harekâta geçmemesi konusundaki ısrarlarıdır.


(Kaynak: 1921 Londra Barış Konferansı’nda Yunan Heyeti ve Tezleri / Çağla D. TAĞMAT / Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi Yıl 9 Sayı 18 (Güz 2013))

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG