7 Ekim 1920

Bakanlar Kurulu, Ermeni sorununun barışçı yollarla çözümünün mümkün olmadığı gerekçesiyle Kars üzerine askeri harekata girişmeye karar verdi ve bu kararı Doğu Cephesi Komutanlığı'na bildirdi. İkinci Tümen, Tuzluca'yı Ermenilerden aldı. 20 Eylül'de verilen karar üzerine Doğu Ordusu 28 Eylül'de ileri harekata başlamış ve bazı yerleri işgal etmişti. Karabekir, kısa bir süre için döndüğü Erzurum'dan Sarıkamış'a hareket etti. Buradan çektiği telgrafta, kendisinin ve ordusunun Hükümet'e bağlılığını bildirdi.


11 Eylül tarihli kanun gereğince kurulan 7 mahkemeden Ankara İstiklal Mahkemesi çalışmalarına başladı. Mahkeme, birçok asker kaçağından başka belli başlı olarak, Kuvayı İnzibatiye'yi, Çerkez Ethem ve kardeşlerini, Gizli Komünist Partisi'ni kurmaktan Tokat Mebusu Nazım ve arkadaşlarını, İngiliz casusu Hintli Mustafa Sagir'i mahkum edecektir. Bu günkü ı Numaralı kararla, Sevr Anlaşması'nı imza ettikleri için Damat Ferit ve Hadi Paşalarla Rıza Tevfik ve Reşat Halis Beyler, yokluklarında idam cezasına çarptırıldılar.


Yüksek komiserler, Başbakan Damat Ferit'e ortak bir nota vererek Anadolu'daki tehlikeye barışçı yollarla son vermek için güvenilir kişilerden bir kurul gönderilmesi gerektiğini ve Başbakan'ın bu konudaki itirazlarına katılmadıklarını bildirdiler. Damat Ferit Hükümeti, 9'da istemeye istemeye, Ankara ile bir uzlaşma girişiminde bulunacak, ancak bunu başaramayınca 11'de istifa ettirilecektir.


(Kaynak: Kurtuluş Savaşı Günlüğü / Zeki Sarıhan)


İstiklal Mahkemeleri içinde en önemlisi Ankara İstiklal Mahkemesi idi. 7 Ekim 1920’de davalara bakmaya başlayan Ankara bölgesi İstiklal Mahkemesi, 3-4 odalı bir binada göreve başladı. Mahkeme heyeti, İhsan, Kılıç Ali, Hüseyin ve Cevdet Beyler’den kurulu olup, başkanlığa İhsan Bey seçilmişti. Bu mahkemenin bir özelliği de bakmış olduğu davaların önemi ile ilgilidir. Bu davalar, Osmanlı Hükumeti, Çerkez Ethem, İngiliz Casusu Mustafa Sagir, Kuvayi İnzibatiye ve sol kuruluşların davaları gibi, içte ve dışta geniş yankılar uyandıran konulardır.


Ankara İstiklal Mahkemesinin örnek bir davası:


Osmanlı hükumeti’nin en büyük ihanetlerinden biri de İngilizler’in isteği ile kurduğu Kuvayı İnzibatiye’dir. Ulusal kuvvetlere karşı Süleyman Paşa’nın komutasında kurulmuş olan bu ordu, 23 Mayıs 1920’de yenildikten sonra, esir olanlar Ankara İstiklal Mahkemesi’nde yargılandılar. Bunlardan Mahmut Kamil, bu suçu iki kez işlediğinden askerlikten tard ve Hiyanet-i Vataniye Kanunu’nun ikinci maddesine göre idama çarptırıldılar. Ayrıca Askeri Nigahban Cemiyeti’ne katılanlar da aynı şekilde vatana ihanet suçu ile yargılanıyorlardı. Bunlardan bazıları hem bu cemiyete üye, hem de Kuvayi İnzibatiye’ye katılmışlardı. Bu konuda suçu sabit görülmeyenler ise beraat ediyorlardı.


(Kaynak: İstiklal Mahkemeleri / Ergün Aybars / Syf 83)

GUN GUN KUTULUS yazi.JPG